BEYTULLAHA
Kavramlar

Safa ve Merve

الصفا والمروة

eṣ-Ṣafâ ve’l-Merve

Safa ve Merve, Mescid-i Haram içinde bulunan ve aralarında sa‘y ibadetinin yapıldığı iki tepedir.

Hazırlayan

Beytullaha Yayın Kurulu

İçerik kontrolü

Dinî İçerik Kontrol Birimi

Yayın tarihi

Son güncelleme

Okuma süresi

3 dakika

Anlamı

  1. Dinî anlamı

    Kur’an’da “Allah’ın nişanelerinden” olarak anılan iki tepe. Sa‘y, Safa’dan başlayıp Merve’de biten yedi şavtlık yürüyüştür.

Safa ve Merve nedir?

Safa ve Merve, Mekke'de Mescid-i Haram'ın içinde bulunan iki küçük tepedir. Hac ve umre yapan kişi, tavafın ardından bu iki tepe arasında yedi kez gidip gelir; bu ibadete sa'y denir. Halk arasında iki ad çoğu zaman birleştirilerek “Safa Merve” ya da “Sefa Merve” diye anılır.

Safa ve Merve nerededir?

İki tepe de bugün Mescid-i Haram'ın içindedir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Safa, Kâbe'ye daha yakın olan (yaklaşık 130 metre) tepedir; Merve Kâbe'ye yaklaşık 300 metre mesafededir. Aralarındaki yola Mes‘a (sa'y yeri) denir. Mes‘anın uzunluğu kaynağa göre yaklaşık 390-450 metredir: TDV'nin SAFÂ ve MERVE maddesi yaklaşık 390 metre, SA‘Y maddesi 394,5 metre verir; fark, genişletmelerle ölçüm noktasının değişmesinden kaynaklanır. Mes‘a 1955-1976 genişletmesinde Mescid-i Haram'a katılmış, sa'y edenleri güneşten korumak için üstü kapatılmıştır.

Mekke'deki diğer mekânlarla birlikte: Mekke rehberi

Hz. Hâcer kıssası

Hadis kaynaklarında anlatıldığına göre Hz. İbrahim, eşi Hz. Hâcer ile küçük oğlu İsmail'i bugünkü Mekke'nin bulunduğu ıssız vadide bırakır. Suyu tükenen Hz. Hâcer, oğluna su aramak için Safa ile Merve tepeleri arasında yedi kez gidip gelir (Buhârî, Enbiyâ, 9). Ardından zemzem suyu çıkar. TDV İslâm Ansiklopedisi bu olayı sa'yin menşei olarak verir. Sa'y, bu arayışı ve tevekkülü anan bir ibadettir.

Kur'an'da Safa ve Merve

Ayetteki “günah yoktur” ifadesi, sa'yin isteğe bağlı olduğu anlamına gelmez. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre bu ifade, sa'yin Safa ile Merve'deki İsâf ve Nâile adlı putları selamlamak için yapılan Câhiliye uygulamasını çağrıştırdığını düşünen bazı sahabîlerin kaygısını gidermeyi amaçlar (Buhârî, Hac, 79, 80). Hz. Âişe'nin bu ayet hakkındaki açıklaması da Buhârî'nin aynı bölümünde yer alır.

Hz. Câbir'in Veda haccını anlatan rivayetinde, Hz. Peygamber'in Safa'ya yaklaşınca bu ayeti okuduğu ve “Allah'ın başladığı yerden başlıyoruz” diyerek sa'ye Safa'dan başladığı aktarılır (Müslim, Hac, 147). Sa'yin Safa'dan başlamasının dayanağı bu uygulamadır.

Sa'y ile ilişkisi

  1. Sa'y bir tavaftan sonra yapılır.
  2. Safa'dan başlanır, Merve'de bitirilir.
  3. Safa'dan Merve'ye gitmek bir şavt, Merve'den Safa'ya dönmek ikinci şavttır; toplam yedi şavt yapılır.
  4. Yeşil ışıkla aydınlatılmış direkler arasında erkekler kısa adımlarla, süratli yürür (hervele); kadınlar hervele yapmaz.
  5. Hanefî mezhebine göre sa'y için abdest şart değildir; abdestli olmak müstehaptır.

Adım adım uygulama: Sa'y nasıl yapılır?

Sık karıştırılanlar

TerimNe anlama gelir?
SafaSa'yin başladığı tepe
MerveSa'yin bittiği tepe
Mes‘aİki tepe arasındaki sa'y yolu
Sa'yBu yolda yapılan yedi şavtlık ibadet
TavafKâbe'nin etrafında dönmek; sa'yden önce yapılır

Sık Sorulan Sorular

Safa ve Merve nerededir?

Mekke’de, Mescid-i Haram’ın içinde yer alan iki tepedir. Aralarındaki sa‘y yolu (Mes‘a) kaynağa göre yaklaşık 390-450 metredir ve bugün üstü kapalıdır.

Mes‘a nedir?

Safa ile Merve arasındaki, sa‘yin yapıldığı yoldur.

Sa‘y Safa’dan mı Merve’den mi başlar?

Sa‘y Safa tepesinden başlar ve yedinci şavt Merve’de biter. Safa’dan Merve’ye gidiş bir şavt, dönüş ikinci şavt sayılır.

Safa ile Merve arasında neden yedi kez gidilir?

Hadis kaynaklarında Hz. Hâcer’in su ararken bu iki tepe arasında yedi kez gidip geldiği anlatılır (Buhârî, Enbiyâ, 9). Sa‘y, Hz. Peygamber’in uygulamasıyla bu sayıda yapılır.

İlgili Kavramlar

Kaynaklar

Bu içerik hazırlanırken aşağıdaki kaynaklar esas alınmıştır. Hadis referansları eser ve bölüm adıyla verilir; baskıdan baskıya değişebilen hadis numarası yalnızca Diyanet yayınlarında doğrulanmış olduğunda eklenir.

  1. Kur'an-ı Kerim, Bakara suresi 2:158 — Diyanet İşleri Başkanlığı Meali (kuran.diyanet.gov.tr)
  2. Buhârî, Ehâdîsü’l-enbiyâ, 9 — Hz. Hâcer ve zemzem anlatısı
  3. Buhârî, Hac, 79-80 — Bakara 2:158’in sebeb-i nüzûlü; Hz. Âişe’nin açıklaması
  4. Müslim, Hac, 147 — Hz. Câbir’in Veda haccını anlatan rivayeti
  5. Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac İlmihali — 10. baskı, Ankara 2013
  6. TDV İslâm Ansiklopedisi, “SAFÂ ve MERVE” maddesi — Mustafa Sabri Küçükaşcı
  7. TDV İslâm Ansiklopedisi, “SA‘Y” maddesi — Salim Öğüt

Bu Yazıyı Kaynak Göster

Bu içeriğe atıf yapacaksanız aşağıdaki künyeleri kullanabilirsiniz.

Standart

Beytullaha Yayın Kurulu. "Safa ve Merve". Beytullaha.com, 7 Nisan 2026, son güncelleme 10 Ekim 2026. https://beytullaha.com/dini-kavramlar/safa-merve

APA

Beytullaha Yayın Kurulu. (2026, 10 Ekim). Safa ve Merve. Beytullaha.com. https://beytullaha.com/dini-kavramlar/safa-merve

Yazar Hakkında

Hazırlayan

Beytullaha Yayın Kurulu

Beytullaha Yayın Kurulu, sitede yayımlanan içeriklerin hazırlanmasından ve güncel tutulmasından sorumlu editöryal birimdir. İçerikler hazırlanırken öncelik sırası Kur'an-ı Kerim, güvenilir hadis kaynakları ve Diyanet İşleri Başkanlığı yayınlarıdır. Fıkhî konularda mezhepler arasında görüş farklılığı bulunduğunda, bu farklılık tek bir görüşe indirgenmeden belirtilir.

İçerik kontrolü

Dinî İçerik Kontrol Birimi

Dinî İçerik Kontrol Birimi, yayımlanmadan önce içerikteki ayet ve hadis atıflarının, fıkhî hükümlerin ve kaynak referanslarının doğruluğunu denetler. Kaynağı doğrulanamayan hiçbir bilgi kesin hüküm olarak yayımlanmaz; doğrulanamayan rivayetler ya çıkarılır ya da durumu açıkça belirtilerek aktarılır.

Sonraki Konu

ZemzemZemzem, Mescid-i Haram içindeki kuyudan çıkan ve hac ile umre ziyaretinde içilen sudur.

Bu içerik yardımcı oldu mu?

Hata bildir

Kişisel durumunuzla ilgili bağlayıcı bir hüküm için Diyanet İşleri Başkanlığı'nın dinî soru-cevap hizmetine veya bir din görevlisine danışınız.

Etiketler

Anlamsal olarak yakın içerikler

İlgili İçerikler

  • Mesâ koridorunun mermer zemininde yürüyen hacıların ayaklarıKavramlar

    Sa'y

    Sa'y, Mescid-i Haram içindeki Safa ile Merve tepeleri arasında yedi şavt yapılan yürüyüştür.

    2 dk okuma
  • Mescid-i Haram'da Kâbe, siyah örtüsü ve altın işlemeli kuşağıylaKavramlar

    Kâbe

    Kâbe, Mekke’deki Mescid-i Haram’ın ortasında bulunan küp biçimli yapıdır ve Müslümanların kıblesidir.

    3 dk okuma
  • Mina vadisinde dağların arasında sıra sıra uzanan beyaz hacı çadırlarıKavramlar

    Mina

    Mina, Mekke ile Müzdelife arasında, Harem sınırları içinde kalan ve hacıların bayram günlerinde şeytan taşladığı vadidir.

    3 dk okuma
  • Arafat ovasında beyaz anıt sütunlu Cebel-i Rahme tepesi ve çevresindeki düzlükKavramlar

    Arafat

    Arafat, Mekke’nin doğusunda, Harem sınırları dışında kalan ve haccın rüknü olan vakfenin yapıldığı ovadır.

    3 dk okuma