Sa'y
سعيsa'y
Sa'y, Safa ile Merve tepeleri arasında yedi kez gidip gelmekten oluşan ibadettir.
Hazırlayan
Beytullaha Yayın Kuruluİçerik kontrolü
Dinî İçerik Kontrol BirimiYayın tarihi
Son güncelleme
Okuma süresi
2 dakika
سعي
sa'y
Anlamı
- 1
Kelime anlamı
Koşmak, gayret etmek, çalışmak.
- 2
Dinî anlamı
Hac ve umrede, Mescid-i Haram içindeki Safa tepesinden başlayıp Merve’de biten yedi şavtlık yürüyüş. Safa’dan Merve’ye gidiş bir şavt sayılır.
Kökeni
Kelimenin “çaba” anlamı, ibadetin kendisiyle doğrudan ilgilidir: sa‘y, Hz. Hâcer’in oğlu İsmail için su ararken gösterdiği çabayı anmayı içerir.
Örnek kullanım
Tavafı tamamlayan kişi Safa'ya çıkarak sa'ye başlar.
Nerede yapılır?
Safa ve Merve, Mescid-i Haram'ın içinde yer alan iki tepedir. Aralarındaki yola Mes‘a denir. Mes‘a 1955-1976 genişletmesinde Mescid-i Haram'a katılmıştır; bugün üstü kapalıdır. İki tepe arası, kaynağa göre yaklaşık 390-450 metredir (TDV SA‘Y maddesi 394,5 m, SAFÂ ve MERVE maddesi yaklaşık 390 m verir).
Şavt sayımı
Her şavtta Safa ve Merve'ye varıldığında Kâbe'ye dönülerek tekbir getirilir ve dua edilir. Erkekler, yeşil ışıkla aydınlatılmış direkler arasında kısa adımlarla, süratli yürür (hervele); kadınlar hervele yapmaz.
Anlamı
Sa‘y, Hz. İbrahim'in eşi Hz. Hâcer'in, oğlu İsmail için su ararken bu iki tepe arasında gidip gelmesini anmayı içerir; TDV bu olayı sa‘yin menşei olarak verir (Buhârî, Enbiyâ, 9). Çaresizlik içinde bile çabayı bırakmamanın ifadesi olarak değerlendirilir.
Hükmü ve tavaftan farkı
Umrede sa'y vardır: umre ihram, tavaf, sa'y ve tıraştan oluşur. Sa'y, tavaftan sonra yapılır.
| Tavaf | Sa'y | |
|---|---|---|
| Yeri | Kâbe'nin etrafı | Safa ile Merve arası |
| Şavt | 7 dönüş | 7 gidiş veya dönüş |
| Abdest | Hanefî'de vacip, diğer üç mezhepte şart | Şart değil, müstehap |
| Sırası | Önce | Tavaftan sonra |
Uygulamalı anlatım: Sa‘y nasıl yapılır?
Sık Sorulan Sorular
Sa'y kaç şavttır?
Sa'y yedi şavttır; Safa'da başlar, Merve'de biter.
Umrede sa'y var mı?
Evet. Umre; ihram, tavaf, sa‘y ve tıraştan oluşur. Sa‘y, umre tavafının ardından yapılır.
Mes‘a nedir?
Safa ile Merve arasındaki, sa‘yin yapıldığı yola verilen addır.
Sa'y için abdest şart mı?
Hayır, şart değildir. Abdestli yapılması müstehaptır. Bu yönüyle tavaftan farklıdır.
İlgili Kavramlar
- Safa ve MerveSafa ve Merve, Mescid-i Haram içinde bulunan ve aralarında sa‘y ibadetinin yapıldığı iki tepedir.
- TavafTavaf, Kâbe’nin etrafında belirli usullere göre yedi dönüşten oluşan ibadettir.
- İhramİhram, hac veya umreye niyet edilerek girilen ve normalde helâl olan bazı davranışların geçici olarak yasaklandığı ibadet hâlidir.
- KâbeKâbe, Mekke’deki Mescid-i Haram’ın ortasında bulunan, Müslümanların kıblesi olan küp biçimli yapıdır.
- ZemzemZemzem, Mekke’de Mescid-i Haram içindeki kuyudan çıkan sudur.
Kaynaklar
Bu içerik hazırlanırken aşağıdaki kaynaklar esas alınmıştır. Hadis referansları eser ve bölüm adıyla verilir; baskıdan baskıya değişebilen hadis numarası yalnızca Diyanet yayınlarında doğrulanmış olduğunda eklenir.
- 1Kur'an-ı Kerim, Bakara suresi 2:158 — Diyanet İşleri Başkanlığı Meali (kuran.diyanet.gov.tr)
- 2Buhârî, Enbiyâ, 9 — Hz. Hâcer’in Safa ile Merve arasında su araması
- 3Müslim, Hac, 147 — Hz. Peygamber’in sa‘yi; Câbir rivayeti
- 4Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac İlmihali — 10. baskı, Ankara 2013
- 5TDV İslâm Ansiklopedisi, “SA‘Y” maddesi — Salim Öğüt
- 6TDV İslâm Ansiklopedisi, “SAFÂ ve MERVE” maddesi — Mustafa Sabri Küçükaşcı
Bu Yazıyı Kaynak Göster
Bu içeriğe atıf yapacaksanız aşağıdaki künyeleri kullanabilirsiniz.
Standart
Beytullaha Yayın Kurulu. "Sa'y". Beytullaha.com, 6 Nisan 2026, son güncelleme 10 Ekim 2026. https://beytullaha.com/dini-kavramlar/say
APA
Beytullaha Yayın Kurulu. (2026, 10 Ekim). Sa'y. Beytullaha.com. https://beytullaha.com/dini-kavramlar/say
Yazar Hakkında
Hazırlayan
Beytullaha Yayın Kurulu
Beytullaha Yayın Kurulu, sitede yayımlanan içeriklerin hazırlanmasından ve güncel tutulmasından sorumlu editöryal birimdir. İçerikler hazırlanırken öncelik sırası Kur'an-ı Kerim, güvenilir hadis kaynakları ve Diyanet İşleri Başkanlığı yayınlarıdır. Fıkhî konularda mezhepler arasında görüş farklılığı bulunduğunda, bu farklılık tek bir görüşe indirgenmeden belirtilir.
İçerik kontrolü
Dinî İçerik Kontrol Birimi
Dinî İçerik Kontrol Birimi, yayımlanmadan önce içerikteki ayet ve hadis atıflarının, fıkhî hükümlerin ve kaynak referanslarının doğruluğunu denetler. Kaynağı doğrulanamayan hiçbir bilgi kesin hüküm olarak yayımlanmaz; doğrulanamayan rivayetler ya çıkarılır ya da durumu açıkça belirtilerek aktarılır.
Sonraki Konu
Sa‘y Nasıl Yapılır?Sa‘y, Safa tepesinden başlayıp Merve’de biten yedi şavtlık yürüyüştür. Safa’dan Merve’ye gidiş bir şavt sayılır.→Bu içerik yardımcı oldu mu?
Kişisel durumunuzla ilgili bağlayıcı bir hüküm için Diyanet İşleri Başkanlığı'nın dinî soru-cevap hizmetine veya bir din görevlisine danışınız.
Etiketler
Anlamsal olarak yakın içerikler
İlgili İçerikler
Hac & UmreSa‘y Nasıl Yapılır?
Sa‘y, Safa tepesinden başlayıp Merve’de biten yedi şavtlık yürüyüştür. Safa’dan Merve’ye gidiş bir şavt sayılır.
·4 dk okuma
KavramlarSafa ve Merve
Safa ve Merve, Mescid-i Haram içinde yer alan ve aralarında sa‘y yapılan iki tepedir.
·3 dk okuma
Kavramlarİhram
İhram, hac veya umreye niyet edilerek girilen ve belirli davranışların yasaklandığı ibadet hâlidir.
·4 dk okuma
KavramlarMîkat
Mîkat, hac veya umre amacıyla Mekke’ye gidenlerin ihrama girmeden geçemeyecekleri sınır noktalarıdır.
·3 dk okuma