Umrede Yapılması Yasak Olan Şeyler

Umrede yasaklar ne zaman başlar, ne zaman biter?

Umrede yasak olan şeylerin büyük kısmı, ihrama girmekle başlar (niyet ve telbiye ile) ve tıraş olup ihramdan çıkmakla sona erer. Bunlara "ihram yasakları" denir. Ancak umrede yalnızca ihram yasakları yoktur: Mekke çevresindeki Harem bölgesine özgü yasaklar ihramlı olmayanlar için de geçerlidir. Mîkat, tavaf ve sa‘y ile ilgili kurallar ise umrenin doğru yapılmasını sağlar.

İhram yasakları (özet)

İhramlı kişinin kaçınması gereken davranışlar şunlardır:

• Koku sürünmek; kokulu sabun, şampuan ve krem kullanmak
• Saç, sakal ve vücut kıllarını kesmek veya koparmak, tırnak kesmek
• Cinsel ilişki ve ona götüren davranışlar
• Avlanmak veya avcıya yardım etmek
• Tartışmak, kavga etmek, günaha sapmak
• Erkekler için dikişli elbise giymek, başı örtmek ve ayağın üstünü kapatan ayakkabı giymek

Bu yasakların her birinin kapsamı, kadın ve erkek arasındaki farklar, yasak sanılan ama yasak olmayan durumlar ve ihlal hâlinde gereken cezalar ayrı sayfada anlatılır: İhram yasakları nelerdir?

Harem bölgesinde yasak olanlar

Harem, Mekke ve çevresinde sınırları belirlenmiş kutsal bölgedir; Mescid-i Haram ve umrenin bütün aşamaları bu bölgenin içindedir. Buradaki yasaklar ihramlı olmayan kişiler için de geçerlidir:

• Harem sınırları içindeki kara hayvanlarını avlamak, ürkütmek veya kovalamak
• Kendiliğinden biten ağaç ve bitkileri kesmek, koparmak
• Yerde bulunan bir eşyayı, sahibine ulaştırmak için ilan etme niyeti olmadan almak

Hz. Peygamber bu yasakları Mekke'nin fethi sırasında bildirmiştir. Diyanet Hac İlmihali'ne göre insanların yetiştirdiği bitkiler ve kişinin Harem'deki kendi arazisinde bulunan bitkiler bu yasağın kapsamında değildir; kümes hayvanlarını kesmek, balık ve su ürünlerini avlamak ile yılan, akrep, fare gibi zararlı hayvanları öldürmek de mübahtır. Kendiliğinden biten bir bitkiyi koparan kişi bedelini sadaka olarak dağıtır.

Mîkatı ihramsız geçmek

Umre niyetiyle Mekke'ye giden kişinin mîkat sınırını ihramsız geçmesi yasaktır. Geçen kişi geri dönüp mîkatta ihrama girerse ceza gerekmez; bulunduğu yerde ihrama girip devam ederse ceza (dem) gerekir. Mîkatı ihramsız geçmek umreyi geçersiz kılmaz. Uçakla gidenlerin durumu için: Mîkat nerededir, uçakta ihrama nasıl girilir?

Tavaf ve sa‘y sırasında kaçınılması gerekenler

• Abdestsiz tavaf etmek. Hanefî mezhebinde tavafta abdestli olmak vaciptir; umre tavafı abdestsiz yapılıp iade edilmezse dem gerekir. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde abdest tavafın geçerlilik şartıdır. Ayrıntı: Tavaf nasıl yapılır?
• Hayız veya nifas hâlinde tavaf etmek. Bu hâldeki kadın, temizlenene kadar tavaf yapmaz.
• Hatîm'in içinden geçerek tavaf etmek. Hatîm Kâbe'den sayılır; tavaf onun dışından yapılır.
• Sa‘yi tavaftan önce yapmak. Sa‘y, geçerli bir tavafın ardından yapılır.
• Cünüp veya âdetli olarak mescide girmek. İslâm âlimlerinin büyük çoğunluğuna göre bu hâldeki kişi mescide girmez; tavafın yapıldığı metaf da Mescid-i Haram'ın içindedir (Diyanet, Hac ve Umre ile İlgili Fetvalar).
• İnsanlara eziyet etmek. Hacerülesved'i selamlamak (istilâm) sünnet, öpmek müstehaptır; bunun için insanları itip kakmak ise günahtır. Diyanet Hac İlmihali'nin ifadesiyle sünneti yerine getirmek için günah işlenmez.

Umrede şeytan taşlanır mı?

Hayır. Şeytan taşlama (cemre atmak), haccın vaciplerindendir ve yalnızca Kurban Bayramı günlerinde Mina'da yapılır. Umrede Arafat, Müzdelife ve Mina aşamaları bulunmaz; kurban kesmek de gerekmez. Umrenin aşamaları ihram, tavaf, sa‘y ve tıraştan ibarettir. Hacla farkları için: Hac ile umre arasındaki fark.

Umreden sonra yasak olan bir şey var mı?

Tıraş olup ihramdan çıkıldığında ihram yasaklarının hepsi sona erer; umreye özgü bir yasak kalmaz. Kişi dikişli elbise giyebilir, koku sürünebilir, saçını ve tırnağını kesebilir. Harem bölgesi yasakları ise kişi o bölgede bulunduğu sürece herkes için geçerli olmaya devam eder. Aynı yolculukta yeni bir umreye niyet edilirse ihram yasakları, yeni ihramla birlikte yeniden başlar ve o umrenin tıraşına kadar sürer.

Diyanet Hac İlmihali'nde umreden döndükten sonra belirli bir süre devam eden ayrı bir yasak yer almaz; halk arasında dolaşan bu tür sözler hüküm kaynağı değildir. Bununla birlikte ibadetin kazandırdığı hassasiyeti korumak, günahtan uzak durmak her Müslüman için zaten geçerli olan bir sorumluluktur.

Bir yasak ihlal edilirse ne yapılmalı?

İhlalin türüne göre sadaka, dem (küçükbaş kurban) veya daha ağır bir ceza gerekebilir. Hanefî mezhebine göre umre tavafının en az dört şavtı yapılmadan önce cinsel ilişkide bulunan kişinin umresi bozulur; umresini tamamlar, sonra kaza eder ve dem keser. Şâfiî mezhebine göre umrenin herhangi bir aşamasında, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre sa‘yden sonra tıraştan önce bile cinsel ilişki umreyi bozar (Diyanet, Hac İlmihali). Hangi cezanın gerektiği; ihlalin kasıtlı mı unutarak mı yapıldığına, miktarına ve hangi aşamada gerçekleştiğine göre değişir. Genel çerçeve için: İhram yasakları ve cezaları.

Umrenin bütün aşamaları için ana rehber: Umre nedir?