Umre Nedir? Umre Rehberi

Umre nedir, ne demek?

Umre; ihrama girerek Kâbe'yi tavaf etmek, Safa ile Merve arasında sa‘y yapmak ve tıraş olup ihramdan çıkmak suretiyle yerine getirilen bir ibadettir. Kelime anlamı "ziyaret etmek, bir yere yönelmek"tir. Hacdan farklı olarak belirli günlere bağlı değildir; yılın her günü yapılabilir. Fıkıh kaynaklarında "küçük hac" anlamında hacc-ı asgar diye de anılır.

Kelimenin yazımı umredir; "ümre" ve "umra" söyleyişte görülen biçimlerdir. Umreyi yerine getiren kişiye fıkıh dilinde mu‘temir denir; bu adın "hacı" kelimesiyle farkı ayrıca anlatılır: Umreye gidene ne denir?

Umre nerede yapılır?

Umre, Suudi Arabistan'ın Hicaz bölgesindeki Mekke şehrinde, Mescid-i Haram'da yapılır. Tavaf, Kâbe'nin çevresindeki alanda; sa‘y ise yine mescidin içinde kalan Safa ile Merve arasında yapılır. Şehrin ve mescidin ayrıntısı için: Mekke rehberi.

İhrama ise Mekke'ye varmadan, mîkat denen sınır noktalarında girilir. Medine ziyareti umrenin bir parçası değildir; Türkiye'den düzenlenen programların çoğu bu ziyareti de kapsadığı için iki şehir çoğu zaman birlikte anılır (Medine rehberi).

Umre farz mı, sünnet mi?

Bu konuda mezhepler arasında görüş farkı vardır ve bu fark saklanmadan aktarılmalıdır.

Hangi görüş benimsenirse benimsensin, umre yapmak haccın yerine geçmez. Hac ile yükümlü olan kişinin bu yükümlülüğü devam eder. Ayrıntı: Hac ile umre arasındaki fark.

Umre neden yapılır? Umrenin önemi

Umre, Hz. İbrahim, Hz. Hâcer ve Hz. İsmail'in hatırasını taşıyan mekânlarda yapılan bir ibadettir. Hz. Peygamber de hicretten sonra umre yapmıştır. Rivayetlerde dört umreden söz edilir (Buhârî, Umre, 3; Müslim, Hac, 217); TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre bunlardan hicretin 6. yılındaki Hudeybiye umresi antlaşma gereği tamamlanamamış, 7 ve 8. yılların Zilkade aylarında iki umre yapılmış, bir umre de Vedâ Haccı ile birlikte eda edilmiştir.

Hadisteki müjde, umrenin kul hakkını ve terk edilmiş farzları kendiliğinden ortadan kaldırdığı şeklinde anlaşılmaz. Kulun hakkı sahibine ödenir, kılınmamış namaz ve tutulmamış oruç kaza edilir. Umrenin asıl kazancı, kişinin tövbe ile yeni bir başlangıç yapması ve bu hassasiyeti dönüşte de korumasıdır. Umreye dair ayet ve hadisler ayrı sayfada toplanmıştır: Umrenin fazileti.

Umrenin şartları, rükünleri ve vacipleri

Umrenin sorumluluk şartları, genel olarak hac için aranan şartlarla aynı çerçevededir:

• Müslüman olmak
• Akıllı ve bulûğa ermiş olmak
• Yol ve konaklama masraflarını karşılayabilecek maddî imkâna sahip olmak
• Yolculuğa ve ibadete engel olacak bir sağlık sorunu bulunmaması
• Yol güvenliğinin sağlanmış olması
• Kadınlar için can, mal ve namus güvenliğinin sağlanmış olması (mahrem konusundaki mezhep farkı için Diyanet'e danışılabilir)

Bu şartları taşımayan kişinin yaptığı umre de geçerlidir. Örneğin bulûğa ermemiş bir çocuğun velisiyle birlikte yaptığı umre sahihtir; ancak nafile sayılır. Umrenin geçerli olması için ise ihrama girilmiş olması ve tavafın Mescid-i Haram içinde, Kâbe'nin çevresinde yapılması gerekir.

Umreyi oluşturan unsurların hükmünde ise mezhepler arasında yapısal bir fark vardır:

Hanbelî mezhebinde ihram, tavaf ve sa‘y rükündür; tıraşın hükmünü Diyanet Hac İlmihali rükün, TDV İslâm Ansiklopedisi ise vacip olarak aktarır. TDV'ye göre Şâfiîler ayrıca rükünler arasındaki sıraya uymayı da rükün sayar.

Rükün, ibadetin kendisinden bir parçadır; terk edilirse ibadet geçersiz olur. Vacip ise terk edildiğinde ibadet geçerli olmakla birlikte ceza (dem) gerektirir. Ayrıntı: Umrenin farzları ve vacipleri.

Umre nasıl yapılır? Dört aşama

1. İhrama girmek: Mîkat sınırı geçilmeden niyet edilir ve telbiye getirilir. Bu andan itibaren ihram yasakları başlar.
2. Tavaf: Kâbe, Hacerülesved hizasından başlanarak ve sola alınarak yedi şavt dolaşılır; ardından mümkünse Makam-ı İbrahim'in arkasında iki rekât namaz kılınır.
3. Sa‘y: Safa'dan başlanır, Merve'de bitirilir; toplam yedi şavt yapılır.
4. Tıraş: Saçlar kestirilir (halk) veya kısaltılır (taksir); ihram yasakları sona erer ve umre tamamlanır.

Her adımın uygulamadaki ayrıntısı, niyet ve telbiye metni ile kadınlar için farklar ayrı rehberde anlatılır: Umre nasıl yapılır? Adım adım. Tavaf ve sa‘y için de ayrı rehberler vardır: tavaf nasıl yapılır, sa‘y nasıl yapılır.

Umre ne zaman yapılır, kaç gün sürer?

Umre yılın her günü yapılabilir. Hanefî mezhebine göre arefe günü sabahından Kurban Bayramı'nın dördüncü günü güneş batıncaya kadar umre yapmak tahrîmen mekruhtur; bu günler hac menâsikine ayrılmıştır (Diyanet, Hac İlmihali). Ramazan ayında yapılan umrenin hacca denk olduğunu bildiren hadis de bulunur (Buhârî, Umre, 4; Müslim, Hac, 221-222). Mekruh günler ve aylara göre ayrıntı: Umre ne zaman yapılır?

İbadetin kendisi, yani tavaf, sa‘y ve tıraş, genellikle birkaç saat içinde tamamlanır. "Umre kaç gün sürer?" sorusunun cevabı ise ibadetin değil, seyahat programının süresidir.

Her umre için ayrı bir ihram gerekir. Aynı yolculukta ikinci bir umre yapmak isteyen kişi, Harem sınırının dışına (örneğin Ten‘îm'e) çıkıp yeniden ihrama girer. Ayrıntı: Mîkat nerededir?

Aynı rivayetlere göre Hz. Peygamber'in umreye niyet ettiği yolculukların, Vedâ Haccı ile birlikte yaptığı umre dışında hepsi Zilkade ayındadır. Bu bilgi, umrenin belirli bir aya bağlı olduğunu değil, Hz. Peygamber'in uygulamasını gösterir.

Umre ile ilgili sık karıştırılan konular

• Umre yapmak, farz olan hac borcunu düşürmez.
• Umrenin bütün aşamaları Mekke'de yapılır; Arafat, Müzdelife ve Mina'ya çıkılmaz.
• Umrede şeytan taşlama yoktur ve temettu ile kıran haccı dışında kurban kesmek gerekmez.
• Medine ziyareti umrenin bir parçası değildir; yapılmaması umreyi eksik bırakmaz.
• İhram örtüsünü giymek tek başına ihrama girmek değildir; ihram niyet ve telbiye ile başlar.

Umre çeşitleri

Umre tek başına yapılabileceği gibi hacla birlikte de yapılabilir:

• Tek başına umre: Hac mevsimi dışında ya da haccı içermeyen bir yolculukta yapılan umre.
• Temettu haccında umre: Hac aylarında önce umre yapılıp ihramdan çıkılır, sonra hac için yeniden ihrama girilir.
• Kıran haccında umre: Hac ve umreye birlikte niyet edilir; ikisi tek ihramla yapılır. Hanefîlere göre bu durumda umre ve hac için ayrı ayrı tavaf ve sa‘y yapılır; mezheplerin çoğunluğuna göre bir tavaf ve bir sa‘y yeterlidir (TDV, UMRE maddesi).

Umreye ilk kez gideceklere

• İbadetin sırasını ve her aşamada ne yapılacağını gitmeden önce öğrenin.
• Bavulu hazırlarken umre hazırlık listesi üzerinden eksikleri kontrol edin.
• Umrede yasak olan şeyleri ve ihlal hâlinde ne gerektiğini bilin.
• Kalabalıkta sabır ve hak gözetmek ibadetin bir parçasıdır; izdihamda kimseye zarar vermeyin.
• Sağlık durumunuza uygun bir plan yapın; yürüyemeyecek kadar hasta veya yaşlı olanlar tavaf ve sa‘yi tekerlekli sandalye ile yapabilir. Gücü yeten kişinin yürümesi Hanefî mezhebinde vaciptir.
• Tereddüt ettiğiniz fıkhî bir durumda kafile din görevlisine danışın.

Tavaf ve sa‘y sırasında okunabilecek dualar için: Umre duaları.