BEYTULLAHA
Hac & Umre

Mîkat Nedir?

Mîkat, hac veya umre yapacak kişilerin ihrama girmeden geçemeyecekleri sınır noktalarıdır.

Hazırlayan

Beytullaha Yayın Kurulu

İçerik kontrolü

Dinî İçerik Kontrol Birimi

Yayın tarihi

Son güncelleme

Okuma süresi

4 dakika

Şafak vakti dağlar arasında, çöl yolunun kenarındaki beyaz mîkat mescidi

Temsilî görsel

Mîkat nedir?

Mîkat, hac veya umre niyetiyle Mekke'ye gidenlerin ihrama girmeden geçemeyecekleri sınır noktalarıdır. Kelime anlamı "bir iş için belirlenen zaman ve yer"dir; hac terimi olarak ihrama girme yeri ve zamanı demektir. Cidde bir mîkat değildir; mîkat sınırlarının içinde, Hıll bölgesinde kalır. Bu sayfa mîkatların nerede olduğunu ve uygulamada nasıl ihrama girildiğini anlatır; kavramın tanımı ve fıkıhtaki yeri için: Mîkat kavramı.

Mîkat yerleri nerededir?

MîkatHangi yönden gelenler için
Zülhuleyfe (Âbâr-ı Ali)Medine'den ve Medine üzerinden gelenler
Cuhfe (yerine zamanla Râbiğ kullanılmıştır)Şam yönünden gelenler; bu yönden gelen Mısırlılar ve Kuzey Afrikalılar
Karnülmenâzil (bugün Seyl)Necid yönünden gelenler
YelemlemYemen yönünden gelenler; Mekke'ye en yakın mîkat
Zâtü IrkIrak yönünden gelenler

Diyanet Hac İlmihali ve TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre beş mîkatı Hz. Peygamber belirlemiştir. İlk dördü İbn Abbâs'ın rivayetinde (Buhârî, Hac, 7), Zâtü Irk ise Hz. Âişe'nin rivayetinde (Ebû Dâvûd, Menâsik, 9) geçer. Diyanet Hac İlmihali, Zülhuleyfe'yi Mekke'ye yaklaşık 450 km mesafesiyle en uzak mîkat olarak anar.

Bu noktalardan daha içeride oturanlar, bulundukları yerden ihrama girer. Bu yerlere uğramayanlar, hizalarından ihrama girer. Cidde bir mîkat yeri değildir; Diyanet Hac İlmihali, hac veya umre maksadı olmadan Cidde'ye gelip sonradan umre yapmak isteyen kişinin orada ihrama gireceğini belirtir.

Türkiye'den gidenler nerede ihrama girer?

Türkiye'den umreye gidenler genellikle iki güzergâh kullanır:

  1. Önce Medine'ye gidiliyorsa: Medine ziyareti tamamlandıktan sonra, Mekke'ye hareket ederken Zülhuleyfe (Âbâr-ı Ali) mîkatında ihrama girilir. Burada ihram için düzenlenmiş bir mescit ve tesisler bulunur. Medine için: Medine rehberi.
  2. Doğrudan Cidde'ye iniliyorsa: Kalkış havalimanında, uçağa binmeden önce ihrama girilir. Cidde'ye indikten sonra ihrama girmek, mîkatın ihramsız geçilmesi anlamına gelir.

İhrama girerken yapılacaklar (temizlik, ihram kıyafeti, niyet) için: Umre nasıl yapılır?, İhrama nasıl girilir?

Mekke'de bulunanlar umre için nerede ihrama girer?

Mekke'de oturanlar ya da umresini bitirip Mekke'de kalan biri yeniden umre yapmak isterse, Harem bölgesinin dışına çıkarak ihrama girer. Harem sınırlarının Kâbe'ye en yakını, Diyanet Hac İlmihali'ne göre Mekke'ye 8 km mesafede, Medine istikametindeki Ten‘îm'dir; Hz. Âişe'nin Vedâ Haccı'ndan sonra burada ihrama girmesinin hatırasını taşıyan Mescid-i Âişe buradadır (Diyanet, Kutsal Topraklar Rehberi). Tâif yönündeki Ci‘râne de kullanılır; Hz. Peygamber ve ashabı Huneyn dönüşü umre için Ci‘râne'de ihrama girmiştir.

Mîkatı ihramsız geçmenin hükmü

Hac veya umre niyetiyle gelen kişi mîkatı ihramsız geçerse iki seçeneği vardır:

  1. Geri dönüp mîkatta ihrama girmek: Bu durumda ceza gerekmez.
  2. Bulunduğu yerde ihrama girip devam etmek: Bu durumda ceza (dem) gerekir.

Mîkatı ihramsız geçmek umreyi veya haccı geçersiz kılmaz; ceza gerektirir.

Harem, Hil ve Âfâk

  • Harem: Mekke ve çevresindeki sınırları belirlenmiş kutsal bölge. Sınırlarını ilk defa Hz. İbrahim belirlemiş, işaretler Hz. Peygamber tarafından yenilenmiştir. Avlanmak ve kendiliğinden biten bitkileri kesmek burada herkes için yasaktır.
  • Hil: Harem ile mîkat sınırları arasında kalan bölge; Cidde de bu bölgededir.
  • Âfâk: Mîkat sınırlarının dışında kalan bütün bölgeler. Türkiye'den gidenler bu gruptadır ve "âfâkî" olarak adlandırılır.

İhrama girdikten sonra başlayan yasaklar için: İhram yasakları.

Bu yazıdaki kavramlar

İhram
İhram, hac veya umreye niyet edilerek girilen ve normalde helâl olan bazı davranışların geçici olarak yasaklandığı ibadet hâlidir.
Mîkat
Mîkat, hac veya umre amacıyla Mekke’ye giden kişinin ihrama girmesi gereken sınırları ifade eder.
Telbiye
Telbiye, hac ve umrede ihrama girerken söylenen ve ihram süresince tekrarlanan icabet sözüdür.
Harem
Harem, Mekke ve çevresinde sınırları belirlenmiş, bazı davranışların herkes için yasak olduğu kutsal bölgedir.

Sık Sorulan Sorular

Mîkat ne demektir?

Hac veya umre niyetiyle Mekke’ye gidenlerin ihrama girmeden geçemeyecekleri sınır noktalarıdır. Kelime anlamı “bir iş için belirlenen zaman ve yer”dir.

Kaç tane mîkat yeri vardır?

Beş ana mîkat yeri vardır: Zülhuleyfe, Cuhfe, Karnülmenâzil, Yelemlem ve Zâtü Irk.

Uçakla gidenler nerede ihrama girer?

Uçak mîkat hizasından geçmeden önce ihrama girilmiş olmalıdır. Türkiye’den uçakla doğrudan Cidde’ye gidenler kalkış havalimanında, uçağa binmeden önce ihrama girer. Uygulama için kafile başkanına, şahsî sorular için Diyanet’e danışılır.

Cidde mîkat mıdır?

Hayır. Cidde beş mîkat yerinden biri değildir; mîkat sınırlarının içinde, Hıll bölgesindedir. Uçakla Cidde’ye gidenler kalkış havalimanında, uçağa binmeden önce ihrama girer.

Mekke’de olan kişi umre için nerede ihrama girer?

Harem sınırının dışına çıkarak ihrama girer. En çok kullanılan nokta, Mescid-i Âişe’nin bulunduğu Ten‘îm’dir; Ci‘râne de kullanılır.

Mîkatı ihramsız geçen ne yapmalı?

Geri dönüp mîkatta ihrama girerse ceza gerekmez. Bulunduğu yerde ihrama girip devam ederse ceza (dem) gerekir.

Kaynaklar

Bu içerik hazırlanırken aşağıdaki kaynaklar esas alınmıştır. Hadis referansları eser ve bölüm adıyla verilir; baskıdan baskıya değişebilen hadis numarası yalnızca Diyanet yayınlarında doğrulanmış olduğunda eklenir.

  1. Buhârî, Hac, 7 — Mîkat yerlerinin belirlenmesine dair rivayet
  2. Ebû Dâvûd, Menâsik, 9 — Zâtü Irk’ın mîkat olarak belirlenmesi
  3. Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac İlmihali — 10. baskı, Ankara 2013
  4. Diyanet İşleri Başkanlığı, Kutsal Topraklar Rehberi — Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü yayını
  5. TDV İslâm Ansiklopedisi, “İHRAM” maddesi — Salim Öğüt
  6. TDV İslâm Ansiklopedisi, “HAC” maddesi — Ömer Faruk Harman, Abdülkerim Özaydın, Salim Öğüt, Tahsin Görgün, Abdülkadir Özcan, Kemal Güran, Rahmi Yaran, Ahmet Özel

Bu Yazıyı Kaynak Göster

Bu içeriğe atıf yapacaksanız aşağıdaki künyeleri kullanabilirsiniz.

Standart

Beytullaha Yayın Kurulu. "Mîkat Nedir?". Beytullaha.com, 22 Şubat 2026, son güncelleme 10 Ekim 2026. https://beytullaha.com/hac-umre/mikat-nedir

APA

Beytullaha Yayın Kurulu. (2026, 10 Ekim). Mîkat Nedir?. Beytullaha.com. https://beytullaha.com/hac-umre/mikat-nedir

Yazar Hakkında

Hazırlayan

Beytullaha Yayın Kurulu

Beytullaha Yayın Kurulu, sitede yayımlanan içeriklerin hazırlanmasından ve güncel tutulmasından sorumlu editöryal birimdir. İçerikler hazırlanırken öncelik sırası Kur'an-ı Kerim, güvenilir hadis kaynakları ve Diyanet İşleri Başkanlığı yayınlarıdır. Fıkhî konularda mezhepler arasında görüş farklılığı bulunduğunda, bu farklılık tek bir görüşe indirgenmeden belirtilir.

İçerik kontrolü

Dinî İçerik Kontrol Birimi

Dinî İçerik Kontrol Birimi, yayımlanmadan önce içerikteki ayet ve hadis atıflarının, fıkhî hükümlerin ve kaynak referanslarının doğruluğunu denetler. Kaynağı doğrulanamayan hiçbir bilgi kesin hüküm olarak yayımlanmaz; doğrulanamayan rivayetler ya çıkarılır ya da durumu açıkça belirtilerek aktarılır.

Sonraki Konu

MîkatMîkat, hac veya umre amacıyla Mekke’ye gidenlerin ihrama girmeden geçemeyecekleri sınır noktalarıdır.

Bu içerik yardımcı oldu mu?

Hata bildir

Kişisel durumunuzla ilgili bağlayıcı bir hüküm için Diyanet İşleri Başkanlığı'nın dinî soru-cevap hizmetine veya bir din görevlisine danışınız.

Etiketler

Anlamsal olarak yakın içerikler

İlgili İçerikler