Vacip
واجبvâcib
Vacip, Hanefî mezhebinde delili farz kadar kesin olmamakla birlikte yerine getirilmesi gereken hükümdür.
Hazırlayan
Beytullaha Yayın Kuruluİçerik kontrolü
Dinî İçerik Kontrol BirimiYayın tarihi
Son güncelleme
Okuma süresi
2 dakika
واجب
vâcib
Anlamı
- 1
Kelime anlamı
Gerekli olan, sabit olan.
- 2
Dinî anlamı
Terk edilmesi günah sayılan, ancak inkârı kişiyi dinden çıkarmayan hüküm. Vitir namazı, bayram namazları ve namazdaki Fâtiha okuma vaciplerdendir.
Vacip ne demek?
Vacip, Arapçada “gerekli, sabit olan” anlamına gelir. Diyanet İslam İlmihali'nin tanımıyla vacip, delil yönünden farz kadar kesin olmamakla beraber yapılması istenen şeydir. Hanefî usulünde vacibin delili zannîdir; örneğin tek kanaldan gelen (âhad) bir hadis. Vacibi yapan sevap kazanır, özürsüz olarak yapmayan azabı hak eder; ancak kesin delille sabit olmadığı için inkârı kişiyi dinden çıkarmaz.
Farzdan farkı
Vacip örnekleri ve terkinin hükmü
| İbadet | Vacip örneği (Hanefî) | Terk edilirse |
|---|---|---|
| Namaz | Fâtiha okumak, ta‘dîl-i erkân, ilk oturuş | Unutulursa sehiv secdesi; kasten terkte namaz iade edilir |
| Namaz | Vitir namazı, bayram namazları | Günah; vitir kaza edilir |
| Hac | Müzdelife vakfesi, şeytan taşlama, sa'y, veda tavafı | Ceza (dem) gerekir |
| Malî | Fitre, kurban | Günah; fitre sonradan ödenir |
Namazın vacipleri ve sehiv secdesi için ayrıntılı rehber: Namaz rehberi
Sık karıştırılanlar
- Vacip ve sünnet: Sünnet terk edilirse ibadet geçerlidir ve sehiv secdesi gerekmez; vacip terk edilirse gerekir.
- Vacip ve rükün: Rükün ibadetin parçasıdır; terk edilirse ibadet geçersiz olur. Vacibin terki ibadeti geçersiz kılmaz, eksik bırakır.
Sık Sorulan Sorular
Vacip terk edilirse ne olur?
Namazda unutularak terk edilirse sehiv secdesi gerekir; kasten terk edilirse namazın iadesi gerekir. Hacda terk edilen vacip için ceza (dem) gerekir.
Farz ile vacip arasındaki fark nedir?
Hanefî mezhebinde farz kesin delille, vacip ise farz kadar kesin olmayan bir delille sabittir. Farzı inkâr etmek dinden çıkarır, vacibi inkâr etmek çıkarmaz.
Vitir namazı vacip mi?
Hanefî mezhebine göre vitir namazı vaciptir. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre ise sünnettir.
Vacip kategorisi bütün mezheplerde var mı?
Ayrı bir derece olarak Hanefî mezhebine özgüdür. Diğer mezhepler vacibi farzla eş anlamlı kullanır; hacda ise onlar da rükün ile vacibi ayırır.
İlgili Kavramlar
- FarzFarz, kesin bir delille sabit olan ve yerine getirilmesi zorunlu olan dinî hükümdür.
- SünnetSünnet, Hz. Peygamber’in sözleri, fiilleri ve onaylarıdır; fıkıhta ise farz ve vacip dışında kalan, yapılması teşvik edilmiş amelleri ifade eder.
- NafileNafile, farz ve vacip olmayan, kişinin gönüllü olarak yaptığı ibadetlerdir.
- FitreFitre, Ramazan Bayramı’na kavuşan ve Hanefî mezhebine göre nisap miktarı mala sahip Müslümanların vermesi gereken, bayramdan önce verilmesi daha iyi olan sadakadır.
Kaynaklar
Bu içerik hazırlanırken aşağıdaki kaynaklar esas alınmıştır. Hadis referansları eser ve bölüm adıyla verilir; baskıdan baskıya değişebilen hadis numarası yalnızca Diyanet yayınlarında doğrulanmış olduğunda eklenir.
- 1Diyanet İşleri Başkanlığı, İslam İlmihali — DİB Yayınları 334, 34. baskı, Ankara 2019
- 2Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac İlmihali — 10. baskı, Ankara 2013
- 3TDV İslâm Ansiklopedisi, “FARZ” maddesi — İbrahim Kâfi Dönmez
Bu Yazıyı Kaynak Göster
Bu içeriğe atıf yapacaksanız aşağıdaki künyeleri kullanabilirsiniz.
Standart
Beytullaha Yayın Kurulu. "Vacip". Beytullaha.com, 7 Nisan 2026, son güncelleme 10 Ekim 2026. https://beytullaha.com/dini-kavramlar/vacip
APA
Beytullaha Yayın Kurulu. (2026, 10 Ekim). Vacip. Beytullaha.com. https://beytullaha.com/dini-kavramlar/vacip
Yazar Hakkında
Hazırlayan
Beytullaha Yayın Kurulu
Beytullaha Yayın Kurulu, sitede yayımlanan içeriklerin hazırlanmasından ve güncel tutulmasından sorumlu editöryal birimdir. İçerikler hazırlanırken öncelik sırası Kur'an-ı Kerim, güvenilir hadis kaynakları ve Diyanet İşleri Başkanlığı yayınlarıdır. Fıkhî konularda mezhepler arasında görüş farklılığı bulunduğunda, bu farklılık tek bir görüşe indirgenmeden belirtilir.
İçerik kontrolü
Dinî İçerik Kontrol Birimi
Dinî İçerik Kontrol Birimi, yayımlanmadan önce içerikteki ayet ve hadis atıflarının, fıkhî hükümlerin ve kaynak referanslarının doğruluğunu denetler. Kaynağı doğrulanamayan hiçbir bilgi kesin hüküm olarak yayımlanmaz; doğrulanamayan rivayetler ya çıkarılır ya da durumu açıkça belirtilerek aktarılır.
Bu içerik yardımcı oldu mu?
Kişisel durumunuzla ilgili bağlayıcı bir hüküm için Diyanet İşleri Başkanlığı'nın dinî soru-cevap hizmetine veya bir din görevlisine danışınız.
Anlamsal olarak yakın içerikler
İlgili İçerikler
Kavramlar
KavramlarSünnet
Sünnet, Hz. Peygamber’in sözleri, fiilleri ve onaylarıdır; fıkıhta farz ve vacip dışı teşvik edilen amelleri de ifade eder.
·2 dk okuma
Kavramlar
Kavramlar