Farz
فرضfarż
Farz, kesin bir delille sabit olan ve yerine getirilmesi zorunlu olan dinî hükümdür.
Hazırlayan
Beytullaha Yayın Kuruluİçerik kontrolü
Dinî İçerik Kontrol BirimiYayın tarihi
Son güncelleme
Okuma süresi
2 dakika
فرض
farż
Anlamı
- 1
Kelime anlamı
Kesin olarak belirlenmiş, takdir edilmiş.
- 2
Dinî anlamı
Terk edilmesi sorumluluk doğuran hüküm. Yalnızca kişiyi bağlayanına farz-ı ayn, toplumdan bir kısmının yapmasıyla sorumluluğun kalktığına farz-ı kifâye denir.
Farz ne demek?
Farz, Arapçada “kesin olarak belirlemek, takdir etmek” anlamına gelir. Diyanet İslam İlmihali'nin tanımıyla farz, dinen yapılması kesin delillerle emredilen şeydir; kesin delil Kur'an ayeti veya mütevâtir sünnettir. Farzı yapan sevap kazanır, özürsüz olarak yapmayan azabı hak eder; farzı inkâr eden ise dinden çıkmış olur.
Farz-ı ayn ve farz-ı kifâye
- Farz-ı ayn — her mükellefin yapması gereken farzdır; bazılarının yapmasıyla diğerlerinden düşmez. Beş vakit namaz, Ramazan orucu, zekât, gücü yetene ömürde bir defa hac.
- Farz-ı kifâye — bazı mükelleflerin yapmasıyla diğerlerinin yapması gerekmeyen farzdır. Diyanet İslam İlmihali'nin örneği cenaze namazıdır: bir kısım Müslüman kıldığında diğerleri sorumluluktan kurtulur, hiç kimse kılmazsa orada bulunanların hepsi günahkâr olur.
Bir ibadetin içindeki farzlar da aynı adla anılır: namazın farzları, abdestin farzları gibi. Ayrıntı: Namazın farzları
Farz ile vacip farkı
Hükümlerin sıralaması
| Hanefî tasnifi | Diğer mezheplerin tasnifi | Terk edilirse |
|---|---|---|
| Farz | Farz / vacip | Sorumluluk doğar; ibadet geçersiz olabilir |
| Vacip | (Farz ya da sünnet içinde) | Günah; namazda sehiv secdesi gerekir |
| Sünnet | Sünnet / mendup | Sevap eksilir, ibadet geçerlidir |
| Mendup, müstehap | Mendup | Bir sorumluluk doğmaz |
Sık Sorulan Sorular
Farz-ı ayn ile farz-ı kifâye farkı nedir?
Farz-ı ayn her mükellefi ayrı ayrı bağlar. Farz-ı kifâyede ise yeterli sayıda kişinin yapmasıyla diğerlerinden sorumluluk kalkar.
Farz ile vacip arasındaki fark nedir?
Hanefî mezhebinde farz kesin delille sabittir; vacibin delili ise farz kadar kesin değildir. Diğer mezheplerin çoğunda bu ikisi tek kategori sayılır.
Farz terk edilirse ne olur?
Özürsüz terk eden kişi günahkâr olur ve vakti geçen farz ibadetin kazası gerekir. Bir ibadetin farzlarından biri yapılmazsa o ibadet geçerli olmaz.
Farz-ı kifâyeye örnek nedir?
Cenaze namazı en bilinen örnektir: bir kısım Müslüman kıldığında diğerlerinden sorumluluk düşer. Hiç kimse kılmazsa orada bulunanların hepsi günahkâr olur.
İlgili Kavramlar
- VacipVacip, Hanefî mezhebinde delili farz kadar kesin olmamakla birlikte yerine getirilmesi gereken hükümdür.
- SünnetSünnet, Hz. Peygamber’in sözleri, fiilleri ve onaylarıdır; fıkıhta ise farz ve vacip dışında kalan, yapılması teşvik edilmiş amelleri ifade eder.
- NafileNafile, farz ve vacip olmayan, kişinin gönüllü olarak yaptığı ibadetlerdir.
- AyetAyet, Kur’an-ı Kerim’in surelerini oluşturan en küçük metin birimidir.
Kaynaklar
Bu içerik hazırlanırken aşağıdaki kaynaklar esas alınmıştır. Hadis referansları eser ve bölüm adıyla verilir; baskıdan baskıya değişebilen hadis numarası yalnızca Diyanet yayınlarında doğrulanmış olduğunda eklenir.
- 1Kur'an-ı Kerim, Nisâ suresi 4:103 — Diyanet İşleri Başkanlığı Meali (kuran.diyanet.gov.tr)
- 2Diyanet İşleri Başkanlığı, İslam İlmihali — DİB Yayınları 334, 34. baskı, Ankara 2019
- 3TDV İslâm Ansiklopedisi, “FARZ” maddesi — İbrahim Kâfi Dönmez
Bu Yazıyı Kaynak Göster
Bu içeriğe atıf yapacaksanız aşağıdaki künyeleri kullanabilirsiniz.
Standart
Beytullaha Yayın Kurulu. "Farz". Beytullaha.com, 7 Nisan 2026, son güncelleme 10 Ekim 2026. https://beytullaha.com/dini-kavramlar/farz
APA
Beytullaha Yayın Kurulu. (2026, 10 Ekim). Farz. Beytullaha.com. https://beytullaha.com/dini-kavramlar/farz
Yazar Hakkında
Hazırlayan
Beytullaha Yayın Kurulu
Beytullaha Yayın Kurulu, sitede yayımlanan içeriklerin hazırlanmasından ve güncel tutulmasından sorumlu editöryal birimdir. İçerikler hazırlanırken öncelik sırası Kur'an-ı Kerim, güvenilir hadis kaynakları ve Diyanet İşleri Başkanlığı yayınlarıdır. Fıkhî konularda mezhepler arasında görüş farklılığı bulunduğunda, bu farklılık tek bir görüşe indirgenmeden belirtilir.
İçerik kontrolü
Dinî İçerik Kontrol Birimi
Dinî İçerik Kontrol Birimi, yayımlanmadan önce içerikteki ayet ve hadis atıflarının, fıkhî hükümlerin ve kaynak referanslarının doğruluğunu denetler. Kaynağı doğrulanamayan hiçbir bilgi kesin hüküm olarak yayımlanmaz; doğrulanamayan rivayetler ya çıkarılır ya da durumu açıkça belirtilerek aktarılır.
Bu içerik yardımcı oldu mu?
Kişisel durumunuzla ilgili bağlayıcı bir hüküm için Diyanet İşleri Başkanlığı'nın dinî soru-cevap hizmetine veya bir din görevlisine danışınız.
Anlamsal olarak yakın içerikler
İlgili İçerikler
Kavramlar
KavramlarSünnet
Sünnet, Hz. Peygamber’in sözleri, fiilleri ve onaylarıdır; fıkıhta farz ve vacip dışı teşvik edilen amelleri de ifade eder.
·2 dk okuma
KavramlarVacip
Vacip, Hanefî mezhebinde delili farz kadar kesin olmayan, ancak yapılması gereken hükümdür.
·2 dk okuma
KavramlarKâbe
Kâbe, Mekke’deki Mescid-i Haram’ın ortasında bulunan küp biçimli yapıdır ve Müslümanların kıblesidir.
·3 dk okuma