Namaz Rehberi

Namaz nedir, kimlere farzdır?

Namaz, Müslüman, akıllı ve ergenlik çağına (bulûğ) girmiş her kişiye günde beş vakit farz olan ibadettir. Kur'an'da namazın kılınması pek çok yerde emredilir ve belirli vakitlere bağlı olduğu bildirilir. Bulûğ çağına girmemiş çocuklar namazla yükümlü değildir; ancak namaza küçük yaşta alıştırılmaları tavsiye edilir.

Hz. Peygamber beş vakit namazın insanı günahlardan arındırmasını, evinin önünden akan bir ırmakta günde beş kez yıkanan kişiye benzetmiştir.

Namaz vakitleri ne zaman girer?

Vakitler coğrafî konuma ve mevsime göre değişir. Türkiye için güncel namaz vakitleri Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanır.

Beş vakit namaz kaç rekâttır?

Aşağıdaki tablo Hanefî mezhebindeki yaygın uygulamayı gösterir:

Yalnız farzlar toplandığında beş vakit namaz 17 rekât eder.

Namazın şartları (dışındaki farzlar)

Namaza başlamadan önce yerine getirilmesi gereken altı şart vardır:

1. Hadesten taharet — abdestsizlik veya cünüplük hâlinden temizlenmek
2. Necasetten taharet — beden, elbise ve namaz kılınacak yerin temiz olması
3. Setr-i avret — örtülmesi gereken yerlerin örtülü olması
4. İstikbal-i kıble — kıbleye yönelmek
5. Vakit — namazın vaktinin girmiş olması
6. Niyet — kılınacak namaza niyet etmek

Namazın rükünleri (içindeki farzlar)

Namazın içinde yerine getirilen altı farz:

1. İftitah tekbiri — "Allâhü ekber" diyerek namaza başlamak
2. Kıyam — ayakta durmak
3. Kıraat — Kur'an okumak
4. Rükû — eğilmek
5. Secde — alnı yere koymak
6. Ka‘de-i ahîre — son oturuş

Her birinin açıklaması ve mezhep farkları için: namazın farzları nelerdir?

Namazın vacipleri

Hanefî mezhebinde namazın vacipleri arasında şunlar sayılır:

• Fâtiha suresini okumak
• Fâtiha'ya bir sure veya birkaç ayet eklemek (zamm-ı sure)
• İlk iki rekâtı kıraate ayırmak
• Ta‘dîl-i erkân — her rüknü acele etmeden, sükûnetle yapmak (Ebû Yûsuf'a göre farz)
• Ka‘de-i ûlâ — dört ve üç rekâtlı namazlarda ilk oturuş
• Oturuşlarda tahiyyat okumak
• Secdede alınla birlikte burnu da yere koymak
• Namazın sonunda selam vermek
• Vitir namazında kunut duasını okumak (Ebû Hanîfe'ye göre; İmâmeyn'e göre sünnet)

Vaciplerden biri unutularak terk edilirse sehiv secdesi gerekir; kasten terk edilirse namazın iade edilmesi gerekir.

Namaz çeşitleri

• Farz namazlar: Beş vakit namaz ve cuma namazı
• Vacip namazlar: Vitir, bayram namazları (Hanefî mezhebine göre)
• Sünnet namazlar: Beş vakitle birlikte kılınan sünnetler, teravih namazı
• Nafile namazlar: Teheccüd, kuşluk, istihare, tahiyyetü'l-mescid gibi nafile namazlar

Namazın kılınışı niyetten selama kadar adım adım namaz nasıl kılınır? sayfasında anlatılır.

Namazı bozan başlıca durumlar

• Konuşmak
• Yiyip içmek
• Kahkaha ile gülmek
• Namazla ilgisi olmayan çok sayıda hareket yapmak (amel-i kesîr)
• Abdestin bozulması
• Özürsüz olarak göğsü kıbleden çevirmek

Abdesti bozan durumların ayrıntısı için: abdesti ne bozar?

Vaktinde kılınamayan namaz ne olur?

Vaktinde kılınamayan farz namazların daha sonra kılınmasına kaza denir. Hanefî mezhebinde beş vakit namazın farzları ile vitir namazı kaza edilir; cuma ve bayram namazlarının kazası yoktur. Sünnetler kural olarak kaza edilmez. İki istisna vardır: sabah namazının sünneti, farzıyla birlikte kaçırılmışsa aynı gün zevalden (öğle vaktinden) önce farzla beraber kaza edilir; öğle namazında cemaate yetişmek için kılınmayan ilk sünnet de farzdan sonra kılınır.

Uyku veya unutma gibi bir sebeple kaçırılan namaz, hatırlanınca vakit geçirilmeden kılınır (Müslim, Mesâcid, 311). Kaza namazı, kerahet vakitleri dışında sabah ve ikindi namazlarından sonra da kılınabilir. Kişiye özel durumlar ve biriken kaza borcunun hesabı için Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Alo 190 hattına veya müftülüğe danışılabilir.