Abdesti Bozan Şeyler Nelerdir?

Abdesti bozan durumların bir kısmında mezhepler arasında ittifak vardır; bir kısmında ise belirgin görüş farkı bulunur. Bu ayrımı bilmek, farklı kaynaklarda farklı cevaplarla karşılaşıldığında kafa karışıklığını önler. Abdest, namaz için şart olduğundan bu sorunun cevabı namazın geçerliliğini de doğrudan etkiler.

Üzerinde ittifak edilen durumlar

Bütün mezheplere göre abdesti bozar:

• Ön ve arka yoldan çıkan her şey (idrar, büyük abdest, yellenmek)
• Derin uyku — vücudun kontrolünü kaybedecek şekilde
• Bayılmak, sarhoş olmak, sara nöbeti geçirmek, akıl sağlığını geçici olarak kaybetmek

Mezhepler arasında görüş farkı olan durumlar

Kan, irin ve benzeri akıntılar

Kusmak

Hanefî mezhebi: Ağız dolusu kusmak abdesti bozar; kusulan şeyin yemek, safra veya kan olması fark etmez. Balgam ise tükürük hükmündedir ve bozmaz. Ağız dolusu sayılmanın ölçüsü, kusmuğun zorlanmadan tutulamayacak durumda olmasıdır. Şâfiî mezhebi: Kusmak abdesti bozmaz. Diğer mezheplerin ölçüleri için ayrıntılı fıkıh kaynaklarına bakılmalıdır.

Kahkaha ile gülmek

Karşı cinse dokunmak

Hanefî mezhebi: Dokunmak tek başına abdesti bozmaz; ancak Diyanet İlmihali'ne göre arada engel olmaksızın aşırı şehevî temas abdesti bozar. Şâfiî mezhebi: Aralarında evlilik engeli bulunmayan karşı cinse arada engel olmaksızın dokunmak her ikisinin de abdestini bozar; saç ve tırnağa dokunmak bozmaz. Mâlikî ve Hanbelî mezhepleri: Temastan cinsel haz duyulursa abdest bozulur; şehvetsiz dokunmak bozmaz.

Bu fark özellikle kalabalık ortamlarda (Mescid-i Haram, toplu taşıma) pratik sonuçlar doğurur. Tavaf sırasında Hanefî görüş esas alınırsa dokunmak abdesti bozmaz.

Uyumak

Uyumanın abdesti bozması, vücudun kontrolünün kaybedilip kaybedilmediğine bağlıdır:

• Yan yatarak veya namaz dışında secdedeymiş gibi durarak uyumak → bozar
• Yere sağlam şekilde oturmuş ve mafsalları gevşememişken uyumak, uyku ile uyanıklık arasındaki hâl → Hanefî'ye göre bozmaz (Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre araçta dik otururken koltukta uyuyan yolcunun abdesti de bozulmaz)

Abdesti bozmayan durumlar

Hanefî mezhebine göre şunlar abdesti bozmaz:

• Konuşmak, sessizce gülümsemek
• Yemek, içmek
• Tırnak kesmek, tıraş olmak
• Kendi vücuduna dokunmak (Hanefîler dışındaki üç mezhebe göre kendi cinsel organına dokunmak abdesti bozar)
• Ağlamak, gözden yaş gelmesi
• Ağız dolusu olmayan kusma; tükürüğe az miktarda kan karışması
• Şüphe — abdestin bozulduğundan emin olunmadıkça abdest bozulmuş sayılmaz

Sürekli akıntısı olanlar (özür sahibi)

İdrar kaçırma, sürekli kanayan yara, sürekli burun kanaması veya özür kanaması (istihâze) gibi durumu olan kişi, bir namaz vakti içinde abdest alıp namaz kılacak kadar bir süre bile özrü kesilmiyorsa özür sahibi sayılır. Özür hâlinin devam etmesi için her namaz vaktinde en az bir defa tekrarlaması yeterlidir; bir namaz vaktinin tamamında hiç görülmezse özür hâli sona erer.

Abdest bozulunca neler yapılamaz?

Abdesti bozulan kişi yeniden abdest almadan:

1. Namaz kılamaz; bu konudaki temel ayet Mâide suresinin 6. ayetidir. Ayrıntı için namazın farzları.
2. Mushafa dokunamaz; ezberden Kur'an okuyabilir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Kur'an'a abdestsiz dokunulamayacağında mezhepler ittifak etmiştir.
3. Tavaf yapamaz. Diyanet Hac İlmihali'ne göre Hanefî mezhebinde tavafta abdest vacip, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde tavafın geçerlilik şartıdır.

Hangi mezhebe göre hareket edilmeli?

Kişi, bağlı olduğu mezhebin görüşüne göre hareket eder. Türkiye'de yaygın olan Hanefî mezhebidir. Kendi durumuna dair tereddüdü olan kişi Diyanet'in Alo 190 hattına veya müftülüğe danışabilir.

Mezhepler arasındaki bu farklar bir çelişki değil, aynı delillerin farklı yorumlanmasından doğan meşru bir çeşitliliktir.

İlgili içerikler

• Namaz nasıl kılınır?
• Orucu bozan şeyler nelerdir?