Oruç Rehberi

Oruç, niyet ederek imsak vaktinden iftar vaktine kadar yemekten, içmekten ve cinsel ilişkiden uzak durmaktır. Ramazan orucu, şartları taşıyan her Müslümana farzdır ve İslam'ın beş temelinden biridir.

Orucun vakti

Oruç, imsak vaktinde başlar ve iftar (akşam namazı) vaktinde sona erer.

İmsak ve iftar vakitleri her şehir için farklıdır. Türkiye'de geçerli vakitler Diyanet İşleri Başkanlığı'nın takviminden takip edilir.

Orucun şartları

Oruçla yükümlü olmanın şartları:

• Müslüman olmak
• Akıllı olmak
• Bulûğa ermiş olmak

Orucun geçerli olmasının şartları:

• Niyet etmek
• Hayız ve nifas hâlinde bulunmamak
• Orucu bozan şeylerden kaçınmak

Orucun farzları

Orucun iki farzı vardır:

1. Niyet — Hanefî mezhebinde Ramazan orucu, belirli bir güne adanmış oruç ve nafile oruç için niyet vakti, güneşin batışından ertesi gün güneşin tepe noktasına gelmesinden kısa bir süre öncesine kadardır; imsaktan sonra yapılan niyetin geçerli olması için o ana kadar oruca aykırı bir şey yapılmamış olmalıdır. Kaza, kefaret ve belirli bir güne bağlanmamış adak oruçlarında ise en geç imsak vaktine kadar niyet edilmeli ve hangi oruç olduğu belirtilmelidir. Şâfiî mezhebinde nafile dışındaki bütün oruçlara geceden niyet edilir. Sahura kalkmak da niyet yerine geçer.
2. Orucu bozan şeylerden kaçınmak — imsaktan iftara kadar.

Sahur ve iftar nasıl yapılır?

Sahur, imsak vaktinden önce yenen yemektir ve Hz. Peygamber tarafından teşvik edilmiş bir sünnettir. Sahura kalkılamaması orucu engellemez; niyet edilmişse oruç geçerlidir. Sahurun imsak vaktine yakın yapılması, iftarın ise vakit girer girmez açılması tavsiye edilir.

Kimler oruç tutmayabilir?

Oruç tutmamayı mubah kılan durumlar:

Oruç çeşitleri

Diyanet İlmihali'ndeki ayrıma göre:

• Farz oruç: Ramazan orucu ve kazası; ayrıca Ramazan orucunu bozma, yemin ve zıhar gibi sebeplerle tutulan kefaret oruçları
• Vacip oruç: Adak orucu; Hanefî mezhebine göre başlanıp bozulan nafile orucun kazası
• Nafile (sünnet, müstehap) oruçlar: Aşure günü ile bir önceki veya sonraki gün, Şevval'de altı gün, Zilhicce'nin ilk dokuz günü ve arefe günü, her ay üç gün (özellikle kamerî ayın 13, 14 ve 15. günleri, "eyyâm-ı bîz"; Müslim, Sıyâm, 181-182), pazartesi ve perşembe, gün aşırı tutulan Dâvûd orucu

Oruç tutmanın yasak olduğu günler: Ramazan Bayramı'nın 1. günü ve Kurban Bayramı'nın dört günü. Şek günü, yalnız aşure günü ve arada iftar etmeden günleri birleştirmek (visal) gibi bazı durumlarda ise oruç tutmak mekruhtur.

Ramazan'ın son on gününde mescitte ibadete çekilmek anlamına gelen itikâf da oruçla birlikte yapılan bir ibadettir. Ramazan ayına özgü konular için Ramazan rehberi sayfasına bakılabilir.

Orucu bozan şeyler

Yemek, içmek, cinsel ilişki ve kasten ağız dolusu kusmak orucu bozar. Unutarak yiyip içmek ise orucu bozmaz. Ayrıntılı liste ve tartışmalı durumlar için: orucu ne bozar? ve unutarak yemek orucu bozar mı?

Kaza ve kefaret arasındaki fark

Kaza: Tutulamayan orucun daha sonra gün gün tutulmasıdır. Mazeretle tutulamayan oruçlarda kaza yeterlidir.

Kefaret: Ramazan orucunun geçerli bir mazeret olmaksızın, kasten bozulması hâlinde gerekir; bozulan günün kazası ve tövbe de ayrıca gerekir.

Fidye

İyileşme ümidi bulunmayan hasta ve ileri yaştaki kişiler, tutamadıkları her gün için bir fakiri doyuracak miktarda fidye verir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre bir günlük fidye fıtır sadakası kadardır; bu miktar her yıl Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından açıklanır. Fidyeler Ramazan'ın başında, içinde veya sonunda verilebilir.

Fidye veren kişi sonradan oruç tutabilecek duruma gelirse, Hanefîlere göre tutamadığı oruçları kaza eder; önceden verdiği fidye nafile sadaka sayılır. Ramazan'ın sonunda ayrıca verilen fitre fidyeden farklıdır; fitre oruç tutsun tutmasın, belirli bir mal varlığına sahip olan herkese gerekir.