Zekât Kimlere Verilir, Kimlere Verilmez?
Zekât, Tevbe suresi 60. ayette sayılan sekiz sınıfa, en başta temel ihtiyaçları dışında nisap miktarı malı olmayan Müslüman fakirlere verilir. Anne-baba, dede-nine, çocuk-torun ve eşe zekât verilmez; muhtaç kardeş, amca, teyze, gelin ve damada verilebilir.
Hazırlayan
Beytullaha Yayın Kuruluİçerik kontrolü
Dinî İçerik Kontrol BirimiYayın tarihi
Okuma süresi
6 dakika

Temsilî görsel

Temsilî görsel
Zekât, Tevbe suresi 60. ayette sayılan sekiz sınıfa verilir; bunların başında, temel ihtiyaçları ve borçları dışında nisap miktarı malı olmayan Müslüman fakirler gelir. Anne-baba, dede-nine, çocuk-torun ve eşe zekât verilmez. Kardeş, amca, teyze, gelin ve damat gibi akrabalar muhtaçsa zekât alabilir. Zekâtın nasıl hesaplandığını zekât rehberinde, kavramın anlamını zekât nedir? maddesinde bulabilirsiniz; bu yazı zekâtı kime vereceğinizi ayrıntılı anlatır.
Zekâtın verileceği sekiz sınıf hangileridir?
Zekâtın verileceği yerleri Kur'an belirlemiştir ve zekât bu sınıfların dışında bir yere verilmez.
Din İşleri Yüksek Kurulu bu sınıfları şöyle açıklar:
| Sınıf | Kimdir? |
|---|---|
| Fakir ve miskin | Temel ihtiyaçları dışında nisap miktarı malı olmayan kişi |
| Zekât memurları (âmilûn) | Müslüman devlet başkanınca zekât toplamakla görevlendirilen memurlar; böyle atanmamış kişi ve sivil kuruluşlar bu sınıfa girmez |
| Müellefe-i kulûb | Kalpleri İslam'a ısındırılmak istenenler; Hulefâ-i Râşidîn döneminde bu sınıfa zekât verilmemiştir |
| Köleler | Belli bir bedel karşılığında özgürlüğü için anlaşma yapmış ve yardıma muhtaç köleler |
| Borçlular | Kul borcu olan ve bu borcu ödeyeceği maldan başka nisap miktarı malı bulunmayan kişi |
| Allah yolunda olanlar | Savaşa katılmak istediği hâlde imkân bulamayan mücahitler; yolda fakir düşen hacıları da sayan âlimler vardır |
| Yolda kalmış | Memleketinde zengin olsa bile yolculukta parasız kalan kişi; malına ulaşıncaya kadar yetecek miktar verilir |
Kurul, banka kartı gibi bir yolla memleketindeki parasına ulaşabilen yolcuya bugün zekât verilmeyeceğini belirtir. Hanefîlere göre fakir, nisaptan az malı olan; miskin ise hiçbir şeyi olmayan kişidir.
Zekât kimlere verilmez?
Hanefî mezhebine göre zekât; anne, baba, dede ve ninelere, çocuk ve torunlara, eşe, zengine, babası zengin olan ergen olmamış çocuğa ve Müslüman olmayana verilmez.
Diyanet İlmihali'ne göre usûl, fürû ve eşe verilen zekât, nafaka ve miras yoluyla yine verene dönebileceği için kişinin kendine zekât vermesi gibi olur. Ebû Hanîfe'ye göre kadın da zekâtını fakir kocasına veremez. Hz. Peygamber'in yakınlarına zekât verilmeyeceğini bildiren hadisler de vardır (Buhârî, Zekât, 57; Müslim, Zekât, 161).
Burada "zengin", zekât vermekle yükümlü kişiden daha geniş bir anlam taşır. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre temel ihtiyaçlar ve borçlar dışında, artıcı olsun olmasın, 24 ayar 80,18 gram altın değerinde mala sahip olan kişi zekât alamaz. İçinde oturduğu ev gibi temel ihtiyaç için kullanılan mal buna engel değildir; atıl tutulan arsa ya da daire ise engeldir. Kira geliri olan kişi, bu gelirle birlikte geçimini sağlayabiliyorsa zekât alamaz. Ayrıntı için nisap nedir? maddesine bakabilirsiniz.
Müslüman olmayan fakire zekât verilmez; ancak Şâfiîler dışındaki fakihlere göre gönüllü sadaka verilebilir.
Akrabaya zekât verilir mi?
Usûl, fürû ve eş dışındaki muhtaç akrabaya zekât verilebilir; Din İşleri Yüksek Kurulu yoksul akrabaya öncelik vermeyi daha sevaplı sayar.
| Akraba | Zekât verilir mi? |
|---|---|
| Anne, baba, dede, nine | Hayır |
| Çocuk, torun ve onların çocukları | Hayır |
| Eş | Hayır |
| Kardeş ve kardeş çocukları | Evet, zengin değilse |
| Amca, dayı, hala, teyze ve çocukları | Evet, zengin değilse |
| Gelin, damat | Evet, zengin değilse |
| Kayınpeder, kayınvalide | Evet, zengin değilse |
Kurul, gelin ve damada zekât verilebilmesini, aralarında usûl-fürû ilişkisi ve bakma yükümlülüğü bulunmamasına dayandırır.
Camiye, okula ya da derneğe zekât verilir mi?
Zekât, ancak sekiz sınıftan birine giren gerçek bir kişinin mülkiyetine geçirilirse ödenmiş olur; bu yüzden cami, köprü, yol, okul, yurt ve çeşme gibi yerlere zekât harcanmaz.
Din İşleri Yüksek Kurulu, okulların, Kur'an kurslarının ve camilerin ayetteki "Allah yolunda" sınıfına girmediğini açıkça belirtir. Bu tür hayırlar zekât dışındaki bağışlarla desteklenir.
Zekâtınızı bizzat vermek zorunda değilsiniz: Vekil aracılığıyla ya da havale ve EFT ile de gönderebilirsiniz. Önemli olan zekâtın hak sahibine ulaşmasıdır. Havale ve EFT masrafı zekâttan düşülmez, ayrıca ödenir. Bir kurum aracılığıyla verecekseniz, kurumun zekâtı sekiz sınıftaki kişilere ulaştıracağından emin olmanız gerekir.
Bir kişiye ne kadar zekât verilebilir?
Hanefî ve Mâlikîlere göre zekâtın tamamı tek bir sınıfa verilebilir; Şâfiîlere göre ise bulunabilen sınıflar arasında eşit dağıtılmalı ve her sınıftan en az üç kişiye verilmelidir.
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Hanefîler, bir fakire tek seferde nisap miktarı zekât vermeyi caiz görür; ancak kişi borçlu ya da aile reisi değilse bunu mekruh sayar. Verilen miktarın nisabın altında kalması tavsiye edilir.
Zekât verirken gözetilen edepler de kaynaklarda sayılır:
- Hanefîlere göre zekâtı gizlice vermek daha iyidir (Bakara 2:271).
- İffetinden dolayı istemeyen muhtaçları araştırıp bulmak gerekir (Bakara 2:273).
- Önce zekât verilebilecek akrabaya, sonra komşulara ve çevreye vermek daha faziletlidir.
- Malın bulunduğu yerdeki fakirlere öncelik tanınır.
- Alan kişiye bunun zekât olduğunu söylememek daha iyidir.
Zekât yanlış kişiye verilirse ne olur?
Araştırmadan zekât verdiğiniz kişinin zekâta ehil olmadığı anlaşılırsa zekâtı yeniden vermeniz gerekir; gereken araştırmayı yaptıysanız mezhepler farklı görüştedir.
Ramazan'da ayrıca ödenen fıtır sadakasının kimlere ve ne zaman verildiğini fitre kimlere verilir? yazısında okuyabilirsiniz. Kendi durumunuz için il/ilçe müftülüğüne danışabilirsiniz.
Bu yazıdaki kavramlar
- Zekâtزكاة
- Zekât, nisap miktarına ulaşan ve üzerinden bir kamerî yıl geçen mala sahip Müslümanın, bu malın kırkta birini belirli sınıflara vermesidir.
- Nisapنصاب
- Nisap, bir kişinin zekât veya fitre ile yükümlü sayılması için sahip olması gereken asgarî mal ölçüsüdür.
- Sadakaصدقة
- Sadaka, zorunlu olmayan, gönüllü olarak ve karşılık beklemeden yapılan yardımdır.
Sık Sorulan Sorular
Gelin veya damada zekât verilir mi?
Evet. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre fakir olan gelin ve damada zekât verilebilir; çünkü aralarında usûl-fürû ilişkisi yoktur ve zekât veren onlara bakmakla yükümlü değildir.
Evi olan kişiye zekât verilir mi?
İçinde oturduğu ev temel ihtiyaç sayıldığı için zekât almaya engel değildir. Ancak kişinin temel ihtiyaçları ve borçları dışında 24 ayar 80,18 gram altın değerinde malı varsa, bu mal artıcı olmasa bile ona zekât verilmez.
Zekât camiye veya Kur’an kursuna verilir mi?
Hayır. Zekâtın geçerli olması için hak sahibi bir kişinin mülkiyetine geçmesi gerekir. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre cami, okul, Kur’an kursu ve benzeri kurumlar zekâtın verileceği yerlerden değildir.
Zekât havale ile gönderilebilir mi?
Evet. Zekât vekâletle, havale ya da EFT ile ödenebilir; önemli olan hak sahibine ulaşmasıdır. Havale ve EFT masrafı zekâttan düşülmez, ayrıca ödenir.
Müslüman olmayan birine zekât verilir mi?
Zekât verilmez. Ancak Diyanet İlmihali’ne göre Şâfiîler dışındaki fakihler, Müslüman olmayan fakire gönüllü sadaka verilebileceği görüşündedir.
Kaynaklar
Bu içerik hazırlanırken aşağıdaki kaynaklar esas alınmıştır. Hadis referansları eser ve bölüm adıyla verilir; baskıdan baskıya değişebilen hadis numarası yalnızca Diyanet yayınlarında doğrulanmış olduğunda eklenir.
- 1Kur'an-ı Kerim, Tevbe suresi 9:60 — Diyanet İşleri Başkanlığı meâli
- 2Kur'an-ı Kerim, Bakara suresi 2:271 — Diyanet İşleri Başkanlığı meâli
- 3Kur'an-ı Kerim, Bakara suresi 2:273 — Diyanet İşleri Başkanlığı meâli
- 4Nesâî, Zekât, 82 — Hısıma verilen sadakanın iki eciri
- 5İbn Mâce, Zekât, 28
- 6Buhârî, Zekât, 57
- 7Müslim, Zekât, 161
- 8Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler — Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları
- 9TDV İslâm Ansiklopedisi, “ZEKÂT” maddesi — Mehmet Erkal, Mahmut Salihoğlu
- 10Din İşleri Yüksek Kurulu, “Zekât kimlere verilir?”
- 11Din İşleri Yüksek Kurulu, “Zekât kimlere verilmez?”
- 12Din İşleri Yüksek Kurulu, “Fakir kardeşe zekât verilebilir mi?”
- 13Din İşleri Yüksek Kurulu, “Damat ve geline zekât verilebilir mi?”
- 14Din İşleri Yüksek Kurulu, “Fıtır sadakası kimlere verilebilir, kimlere verilemez?”
- 15Din İşleri Yüksek Kurulu, “Zekât âyetinde geçen fî sebîlillâhın kapsamına okullar, Kur’ân kursları, camiler ve benzeri hayır kurumları girer mi?”
- 16Din İşleri Yüksek Kurulu, “Zekât, vekâlet, havale, EFT vb. yollarla ödenebilir mi?”
- 17Din İşleri Yüksek Kurulu, “Daire, dükkân, tarla ve iş makinesi gibi nisap miktarı mala sahip olan kişi zekât alabilir mi? Kurban ve fıtır sadakasıyla mükellef olur mu?”
Bu Yazıyı Kaynak Göster
Bu içeriğe atıf yapacaksanız aşağıdaki künyeleri kullanabilirsiniz.
Standart
Beytullaha Yayın Kurulu. "Zekât Kimlere Verilir, Kimlere Verilmez?". Beytullaha.com, 10 Kasım 2026. https://beytullaha.com/ibadet/zekat-kimlere-verilir
APA
Beytullaha Yayın Kurulu. (2026, 10 Kasım). Zekât Kimlere Verilir, Kimlere Verilmez?. Beytullaha.com. https://beytullaha.com/ibadet/zekat-kimlere-verilir
Yazar Hakkında
Hazırlayan
Beytullaha Yayın Kurulu
Beytullaha Yayın Kurulu, sitede yayımlanan içeriklerin hazırlanmasından ve güncel tutulmasından sorumlu editöryal birimdir. İçerikler hazırlanırken öncelik sırası Kur'an-ı Kerim, güvenilir hadis kaynakları ve Diyanet İşleri Başkanlığı yayınlarıdır. Fıkhî konularda mezhepler arasında görüş farklılığı bulunduğunda, bu farklılık tek bir görüşe indirgenmeden belirtilir.
İçerik kontrolü
Dinî İçerik Kontrol Birimi
Dinî İçerik Kontrol Birimi, yayımlanmadan önce içerikteki ayet ve hadis atıflarının, fıkhî hükümlerin ve kaynak referanslarının doğruluğunu denetler. Kaynağı doğrulanamayan hiçbir bilgi kesin hüküm olarak yayımlanmaz; doğrulanamayan rivayetler ya çıkarılır ya da durumu açıkça belirtilerek aktarılır.
Sonraki Konu
NisapNisap, bir Müslümanın zekât veya fitre ile yükümlü sayılması için temel ihtiyaçları ve borçları dışında sahip olması gereken asgarî mal miktarıdır; Din İşleri Yüksek Kurulu altında 80,18 gramı esas alır.→Bu içerik yardımcı oldu mu?
Kişisel durumunuzla ilgili bağlayıcı bir hüküm için Diyanet İşleri Başkanlığı'nın dinî soru-cevap hizmetine veya bir din görevlisine danışınız.
Anlamsal olarak yakın içerikler
İlgili İçerikler
İbadetZekât Nasıl Hesaplanır, Kimlere Verilir?
Zekât, nisap miktarı mala sahip Müslümanın, malının kırkta birini ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Bu rehber hesaplamayı ve verileceği yerleri anlatır.
·7 dk okuma
İbadetAdak Kurbanı Nedir, Eti Yenir mi, Kimler Yiyemez?
Adak kurbanı, kişinin dinen yükümlü olmadığı hâlde Allah’a söz vererek kesmeyi üzerine borç kıldığı kurbandır ve adanınca kesilmesi vaciptir. Hanefî mezhebine ve Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre etinden adayan kişi, eşi, anne-babası, dede-nineleri, çocukları, torunları ve zenginler yiyemez; eti yalnız fakirlere verilir.
·6 dk okuma
İbadetAkika Kurbanı Nedir, Ne Zaman Kesilir, Eti Yenir mi?
Akika kurbanı, yeni doğan çocuk için Allah’a şükür amacıyla kesilen kurbandır; Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre sünnettir, Hanefî mezhebinde ise mubah (bazı rivayetlerde mendup) sayılır. Eti, Kurban Bayramı’nda kesilen kurban gibi sahibi, ailesi ve dostları tarafından yenebilir ve dağıtılabilir.
·6 dk okuma
Dinî SorularKurban Kesmek Farz mı, Vacip mi, Sünnet mi?
Kurban kesmek farz değildir. Hanefî mezhebine göre şartları taşıyan kişiye vacip, Şâfiî mezhebi dahil fakihlerin çoğunluğuna göre ise müekked sünnettir.
·6 dk okuma