İlk Vahiy Nasıl Geldi?

İlk vahiy, Mekke yakınlarındaki Hira mağarasında, Alak suresinin ilk beş ayetiyle gelmiştir. Vahyin ilk kelimesi "Oku!" emridir. Bu olay Hz. Peygamber'in peygamberliğinin başlangıcıdır.

Vahiy ne demektir?

Vahiy, Allah'ın bildirmek istediği şeyleri peygamberlerine ulaştırmasıdır. Kur'an, Hz. Peygamber'e melek Cebrâil aracılığıyla ulaşmıştır. İlk vahiy, Mekke ve Medine dönemlerinde yirmi üç yıl sürecek olan bu bildirimin başlangıcıdır; TDV'nin "Rüya" maddesi de vahiy süresini yirmi üç yıl olarak anar.

Hira mağarası ve inziva

Hira, Mekke'nin kuzeydoğusunda, Kâbe'ye yaklaşık 5 km uzaklıkta yer alan Cebel-i Nûr (Nur dağı) üzerindeki küçük bir mağaradır. Bugün Mekke'yi ziyaret edenlerin uğradığı yerlerden biridir; bkz. Mekke rehberi.

Hz. Âişe'den aktarılan rivayete göre vahyin başlangıcı, uykuda görülen ve sabah aydınlığı gibi aynen çıkan sadık rüyalarla olmuştur (Buhârî, Bed'ü'l-vahy, 3). TDV'ye göre bu sadık rüyalar altı ay sürmüştür. Ardından Hz. Peygamber'e yalnızlık sevdirilmiş; Hira'ya çekilerek ailesinin yanına dönmeden önce birkaç gece orada ibadet ve tefekkürle vakit geçirmiştir. Kaynaklarda bu inzivaya tahannüs denir. TDV, Hz. Peygamber'in muhtemelen otuz beş yaşlarından itibaren Ramazan aylarında Hira'ya çekildiğini kaydeder.

İlk vahiy nasıl geldi?

Hadis kaynaklarındaki aynı rivayete göre olayın akışı şöyledir:

1. Hz. Peygamber Hira'dayken melek gelir ve "Oku!" der.
2. Hz. Peygamber "Ben okuma bilmem" karşılığını verir.
3. Melek onu kuvvetle sıkar, bırakır ve emri tekrarlar; bu üç kez olur.
4. Ardından Alak suresinin ilk ayetleri okunur.
5. Hz. Peygamber heyecan içinde eşi Hz. Hatice'nin yanına döner ve "Beni örtün" der.

Hz. Hatice ve Varaka b. Nevfel

Hz. Hatice yaşananları dinledikten sonra onu teselli etmiştir. Rivayete göre Allah'ın onu asla utandırmayacağını söylemiş; gerekçe olarak da akrabayı gözetmesini, yükü ağır olana yardım etmesini, misafiri ağırlamasını ve hak yolunda sıkıntıya düşenlere destek olmasını saymıştır.

Ardından onu, Hıristiyanlığı kabul etmiş ve önceki kutsal kitapları bilen Varaka b. Nevfel'e götürmüştür. Varaka, gelenin Hz. Mûsâ'ya gelen vahiy meleği olduğunu söylemiş ve kavminin bir gün onu yurdundan çıkaracağını haber vermiştir. Hz. Hatice, Hz. Peygamber'e iman eden ilk kişi olarak kabul edilir.

İlk vahiy ne zaman geldi?

Kur'an, indirilişini Ramazan ayına bağlar:

Bu bağlamda Kadir Gecesi, Kur'an'ın indirilmeye başlandığı gece olarak anlatılır. İlk vahyin Ramazan'ın hangi gecesinde geldiği ise kesin olarak bilinmez. Ayrıntı: Kadir Gecesi nedir?

"Oku" emrinin anlamı

İlk vahyin okuma, öğrenme ve kalemle yazma üzerinden başlaması, klasik dönemden itibaren üzerinde çokça durulan bir noktadır. İlk emrin bir ibadet şekli değil bilgiye yöneliş oluşu dikkat çekicidir. Ayetler okumayı "Yaratan Rabbinin adıyla" kaydına bağlar; böylece bilgi, yaratanı tanımaktan ayrı düşünülmez.

Fetret-i vahy ve vahyin devamı

İlk vahiyden sonra bir süre vahiy kesilmiştir; kaynaklarda bu döneme fetret-i vahy denir. Sürenin uzunluğu konusunda farklı görüşler bulunur. Hadis kaynaklarında, bu aradan sonra inen ilk ayetlerin Müddessir suresinin başı olduğu aktarılır (Buhârî, Bed'ü'l-vahy):

Bu ayetlerle birlikte tebliğ dönemi başlamıştır. Mekke döneminin sonundaki göç için bkz. Hicret.

İlgili içerikler

• Hicret
• Kâbe'nin tarihi
• Miraç Kandili nedir?
• Mekke rehberi